سلام دوست عزیز

زندگانی و مرگ یگانه اند همچون رودخانه و دریا

درخت حرا 5

حرا ، درختی که از اشک چشم آدم رویید

به روایتی این گیاه اسطوره ای که از اشک چشم آدم روییده است ، حرا نام دارد و به افتخار دانشمند شهیر ایرانی ، بوعلی سینا این نام را بر آن نهاده اند. این درختچه در سواحل ومرداب های ساحلی مصر ، عربستان و سواحل جنوب ایران ، دیده می شود. حرا در 8 منطقه حفاظت شده بین المللی ایران می روید که در این میان جنگل های همیشه سبز دریایی حرا در حاشیه شمالی غربی قشم ، از زیباترین گردشگاه های خلیج فارس به شمار می آید. 
     

        درخت حرا               درخت حرابه این گیاه در بندرعباس حرا ، در بلوچستان تمر و در بعضی از نقاط تول گفته می شود. به عربی نیز آن را شوری و شوره می نامند. حرا ، گیاهی از تیره شاه پسند است. دانه آن روی درخت مادر می روید و نهال تولید می کند. سپس از درخت جدا می شود و داخل مرداب می افتد. جنگل حرا بر دریا و آب شور قرار دارد واین سازش با آب شور و شرایط نامناسب ، از حرا یک گیاه استثناییی ساخته است. درختان حرا ، در قسمتهای کم عمق خور خوران کنار و روی تپه های جزیره مانندی که هنگام پایین رفتن آب دریا از آب بیرون می مانند قرار گرفته است. عمق آب این مناطق از یک تا یک و نیم متر تجاوز نمی کند ؛ بنابراین جنگل هنگام بالا آمدن آب دریا ، در آبهای نیلگون خلیج فارس به حالت شناور می ماندو با فروکش کردن آب دریا به مدت 6 تا 7 ساعت مانند جنگل های مناطق خشک نمایان می شود.
مساحت کل جنگل های حرا 7 هزار و 500 هکتار و مساحت حوزه جزیره قشم 2 هزار و 400 هکتار تخمین زده شده است.
جنگل های حرا خلیج نای بند گسترده ترین نواحی پراکنش این اجتماعات در ختی کمیاب با وسعت 390 هکتار ، آخرین مجموعه انبوه و وسیع این در ختان ساحلی درجنوب غربی آسیا محسوب می شود. جنگل های حرا عسلویه بوشهر به عنوان ذخیره گاه بیوسفری ساحلی آب های جنوب کشور در پارک ملی دریایی نای بند یکی از مناطق حساس ساحلی به شمار می آید که در اکوسیستم خود گیاهان شور پسند دریایی ، جانداران کف زی و پرندگان مهاجر اقیانوسی را پناه داده است و به عنوان بانک ژنی سودمند برای نسل حاضر و آینده نقش ایفا می کند. وجود جنگل های حرا در کرانه خلیج منحصر بفرد نای بند عسلویه بوشهر ، این منطقه را به صورت بی نظیر ترین پارک ملی دریایی بین المللی معرفی کرده است.
جنگل حرا در سواحل جنوبی ایران، مهد انواع گوناگون آبزیان ، پرندگان و دوزیستان است. از پرندگان می توان به مرغ ماهیخوار ، حواصیل ، لک لک ، پلیکان ، مرغابی ومرغ دریایی و از ماهی ها به خرچنگ ، مار دریایی ، شیلو ،کلینگ ( نوعی از صدف ) و انواع مختلف قورباغه اشاره کرد.
به همین دلیل به جنگل های حرا در ا منطقه قشم، 3 عنوان جهانی منطقه حفاظت شده بین المللی ، ذخیره گاه زیست کره و تالاب بین المللی نام داده اند ؛ چرا که 80 دررصد آبزیان خلیج فارس دوره تخم ریزی خود را در این منطقه می گذرانند.
گیاهان حرا برگهایی با ظاهر بییضی شکل و قاعده ای باریک ( دوکی شکل رویه سبز و براق دارند و پشت برگها نیز سفید یا خاکستری رنگ است. طول این برگها حدود 5 تا 5/7 سانتی متر است. میوه حرا ، بادامی شکل است و به یک خامه باریک منتهی می شود. ریشه های زانویی ، شکل منظمی ندارند ، اما گل حرا که از فرط کوچکی ناپیدا است و غیر محسوس حکایتی عجیب دارد. گلی به رنگ طلایی با 4 گلبرگ ، که هر گلبرگ بیشتر از چند میلی متر طول ندارد. عطری شیرین و خنک ،که تا شعاع چند متری اطراف آن پراکنده می شود.
گیاه حرا که گاه به عنوان علوفه خشک برای خوراک چهارپایان استفاده می شود ، فواید شگفت انگیزی دارد.
درختان حرا از نوع گیاه مانگرو است که میتواند در آبهای شور زندگی کند و بافت ساقه ، تنه و ریشه این درخت به گونه ای است که آب شور دریا را تصفیه ومواد مورد نیاز آن را جذب و بقیه مواد را دفع می کند. پوست حرا بر باسیل هانزن که موجب جذام می شود ،موثر است. شیره درون آوندهای آن بر بیماری خشکی که بیماری پوستی شایع در منطقه هرمزگان است ، تاثیری قابل توجه دارد. در صنعت از تانن موجود در حرا ، برای تولید جوهر مازو استفاده می شود. چسب تخته و خمیر چوب از دیگر مصارف صنعتی آن است.
مناطق حراخیز ایران عبارتند از تیاب ،جاسک چاربهار و کناره های شمالی و غربی جزیره قشم.
در زمینهای اطراف خورتیاب از حدود 3 کیلومتری بندر تیاب میناب ، بوته های حرا به چشم میخورد. طول خورتیاب 7 مایل دریایی است. در 2 سمت خور جاسک و در چابهار نیز حراهایی به شکل پراکنده دیده می شود ؛ اما بهترین نوع حرا از نظر رشد ارتفاع و انبوهی در ناحیه قشم ، میان سواحل قشم ،پل و خمیر است.
از راه خشکی ( مثلا سواحل قشم ) راهی به درون جنگل ها نیست و تنهاراه دیدن آنها ، راه آبی است. برای تماشای این جنگل نیز باید با ناخدایان پرتجربه همراه شد ، چون تنها آنها میی توانند آبراهه های کوچک و متعدد موجود جنگل را شناسایی کنند.

جنگل حرا بر دریا و آب شور قرار دارد و این سازش با آب شور و شرایط نامناسب ، از حرا یک گیاه استثنایی ساخته است /





درخت حرا


جنگلهاي "حرا" سواحل قشم را عطرآگين کرد


جام جم آنلاين: در فاصله 60 کيلومتري شهر قشم، جنگلهاي حرا (مانگرو) با 86 هزار هکتار پوشش جنگلى بخش عمده‌اى از 162 هزار هکتارى جنگلهاى حرا را در ايران تشکيل مى‌دهند که اين روزها شکوفه هاي اين درخت سواحل قشم را عطرآگين کرده است.

به گزارش مهر در بندرعباس، درخت حرا در خرداد ماه به شکوفه و گل مي ‌نشيند و گلهاي زرد کوچک آن در زمينه‌ سبز شاخ و برگ درخت بسيار زيباست

گل حرا عطر ملايم و شامه نوازي دارد. درختان حرا اوايل تابستان شکوفه مي‌ کنند و به تدريج به ميوه تبديل شده و اين ميوه بر روى درخت به رشد خود ادامه مي ‌دهد و به گياه کوچکى از حرا تبديل مي ‌شود که در نهايت در پاى درخت مادر، نهال جديدى به وجود مى‌آورد.

درخت حرا گياهى است به صورت درختچه با ارتفاع متفاوت بين سه تا شش متر که شاخه و برگ سبز روشنى دارد. برگ درختان حرا در تمام فصول سبز است و در تابستان با به شکوفه نشستن اين درختان، نسيم دل‌انگيزى از جنگل پهناور "حرا" مى‌وزد.

هواي گرم و نمناک اوايل تابستان، سرشار از عطر سنگين گل حرا، چنان چتر سحرانگيزي بر سراسر فضاي جنگل و دريا مي‌گستراند که به راستي نفس‌گير است.

عطر گل حرا رايحه غريبي است. چيزي شبيه بوي همه ادويه‌هاي هند و چين، بويي ناشناخته و مبهم، بويي که در هيچ گل و گياه ديگري نشان و حضور ندارد. بويي کاملا ويژه و خيال‌انگيز، تداعي کننده سرزمينهاي دور و دست نيافتني است.

گل حرا خوشه‌اي کوچک، زرد براق و بسيار معطر و پر شهد است. چهار گلبرگ آن هميشه خيس و مرطوب به نظر مي‌رسد. انبوه زنبورهاي عسل وحشي در سراسر زمان شکوفايي حرا بر فراز اين جنگل وسيع در پروازند و مهمان اين خوان رنگين.

عسل توليد شده توسط زنبورهاي وحشي قشم که در لابه‌لاي درختان و در ميان سرشاخه‌ ها کندو مي ‌سازند، خوشمزه و بسيار معطر است. عسل تابستانه قشم از شهد گل حرا به دست مي آيد و بوي غريب گل حرا را با خود دارد. مردم محل براي اين عسل خواص درماني بسياري قائل هستند.

در اواخر تيرماه تا اواسط مردادماه گلها به ميوه تبديل مي‌شوند. ميوه حرا بادامي شکل و کوچک است. زمان بذرگيري نيمه دوم مرداد تا نيمه اول شهريور ماه است و در شرايط مناسب 90 درصد آنها در فاصله 10 تا 15 روز جوانه مي‌زنند و در دو تا سه سال رشد مي‌کنند و به ارتفاع يک تا يک و نيم متر مي ‌رسند.

دانه درخت حرا، برخلاف بذر درختان خشک زي، بر روي درخت مادر جوانه مي ‌زند و سپس از پايه مادري جدا شده و در گل‌ و لاي پاي درختان فرو مي ‌رود و نهال جديدي را به وجود مي‌ آورد و به همين دليل آن را شبه زنده ‌زا مي ‌گويند.

براى نخستين بار سازمان منطقه آزاد قشم با تفکر ايجاد کمربند سبز در جزيره در سال 1370 اقدام به کاشت بذرهاي گرفته شده از گونه حرا و تکثير و انتقال آنها به سواحل جزيره کرد که ظرف 15 سال بيش از 10 ميليون نهال حرا در سواحل شمالى و بعضى از سواحل جنوبى کاشته شده است.

عمده مراکز کاشت نهال حرا در سواحل تولا، هلر، درگهان، نقاشه، باسعيدو، طبل، کنار سياه، چاهو است که با بهره برداري از حرکت مردمي و مشارکت NGOهاي روستايي و دانش‌ آموزان مقطع راهنمايي انجام شده است.

اين حرکت تاثير بسزايي در فرهنگ حفظ و نگهداري درختان حرا در سطح جزيره و نيز درآمد روستاييان داشته است و طى سه سال اخير سازمان منطقه آزاد قشم بين 50 تا 100 ميليون تومان به توسعه اين جنگلها اختصاص داده و طى اين سه سال بيش از يک ميليون حرا کاشته شده است.